Stan
zachowania fortów w Piątnicy
Fort
I
Fort II
Fort III
Dzięki
otwartej na reakcję polityce działania władz samorządowych w Piątnicy,
proces degradacji fortów został powstrzymany; egzekwowane są zakazy
zaśmiecania obiektu zabytkowego, organizowane są zawody sportowe i imprezy
wypoczynkowe.
Fort
I (przy drodze z Łomży do Drozdowa).
Jest
on najlepiej zachowany. Wał międzyfortowy z fosą ciągnący się od strony
Narwi jest zniekształcony tylko nieznacznie. Wydaję się jednak, że procesy
prowadzące do zniekształceń ciągle trwają. Znajduje się w tym wale zniszczony
kojec flankujący podwórze fortu oraz fosę w stronę Narwi. Betonowe koszary
szyjowe z kojcem skarpowym znajdują się w dobrym stanie i są stosunkowo
mało zniszczone, nadając się niewątpliwie do adaptacji. Na podwórzu
widoczne są betonowe słupki, w których osadzona była prawdopodobnie
podwójna krata forteczna.
Bramy
na dziedziniec fortowy, wiodące z podwórza fortu przez koszary, są zamurowane
z poprzebijanymi otworami, które zniekształcają całość. Dziedziniec
fortowy otacza wał bojowy o wydzielonych stanowiskach artyleryjskich
i odcinkach wyłącznie ręcznej broni ogniowej. Dziedziniec fortowy jest
dobrze zachowany łącznie ze skarpami wałów, odarniowany, bez krzewów
i drzew. Również w dobrym stanie znajdują się dwa kojce przeciwskarpowe
połączone galerią z chodnikiem komunikacyjnym.
Można
domniemywać połączenia kojców i galerii poterną osiową z koszarami.
Powolnemu niszczeniu ulega wał między fortem I i II, w którym znajdują
się dwie kazamaty betonowe. W stosunkowo dobrym stanie znajdują się
również schrony pogotowia na międzypolu.
Fort
II (przy drodze z Łomży do miejscowości Jedwabne).
Jest
to największy i najbardziej regularny z trzech fortów. Występują tu
aż trzy kaponiery przeciwskarpowe. Tworzył on potężny zespół obronny,
usytuowany na dominującym tu wysokim wzgórzu moreny czołowej, które
w stosunku do brzegu niedaleko płynącej Narwi było wzniesione o 55 metrów.
Zniszczeniu całkowitemu uległ wał szyjowy oraz przeciwskarpa fosy przy
wschodnim barku fortu. Odsłonięty z ziemi jest jeden z kojców przeciwskarpy.
Koszary szyjowe zachowane wraz z kaponierą szyjową. W koszarach zniekształcone
otwory okienne oraz wtórnie przebite otwory bram.
W kojcach
przeciwskarpowych widoczne resztki zamurowań otworów wejściowych. Zachowały
się żelazne (rdzewiejące) solidne zawiasy oraz odrzwia. Zaślepione zostały
otwory okrągłych strzelnic armatnich i odsłonięte lub częściowo zamurowane
prostokątne otwory strzelnic karabinowych. W wale widoczne są zachowane
zygzakowate linie rowów strzeleckich.
Od
1998r. fort II znajduje się w posiadaniu prywatnego właściciela, który
pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków prowadzi prace renowacyjne
istniejących budowli połączone z rekonstrukcją detali architektonicznych
oraz elementów wyposażeń takich jak: drzwi, schody, kraty i bramy.
Istnieje szansa przywrócenia pierwotnego wyglądu fortu.
Fort
III (między drogami z Łomży do Czarnocina i z Łomży do
Kisielnicy).
Fort
ten był lustrzanym odbiciem fortu I. Obecnie jest on najbardziej zniszczony.
Dziedziniec fortowy zachowany jest w całości i ujęty wałami bojowymi;
jedynie południowo - wschodni schron pogotowia jest lekko popękany od
eksplozji, drugi schron w lepszym stanie. Wokół występowała fosa, obecnie
nie zachowana na całym obwodzie. W czole północnym fosy oskarpowania
wału są dobrze zachowane. W dnie fosy zdwojona kaponiera główna z przelotnią
jest lekko spękana. Galeria przeciwminowa łączy ją z kaponierą barku
zachodniego. W dnie fosy widoczny jest głaz do poterny łączącej kaponierę
ze schronem pogotowia. Koszary szyjowe nie zachowały się, są wysadzone,
ale na miejscu leżą ogromne bryły ich betonowych części.
Przylegający
do nich teren szyi i południowo - wschodni wał szyjowy są zniwelowane.
Od strony południowo - zachodniej, za drogą fortową otwiera się szeroki
plac koszarowy między ziemną działobitną, a szyją fortu i wałem międzyfortowym
prowadzącym w stronę Narwi. W wale od fortu do Narwi występują betonowe
kazamaty. Stoki zewnętrzne fosy są zawłaszczone na działki rekreacyjne
wzdłuż czół i barku fortu, ingerując przestrzennie wraz z domkami w
przyforteczny krajobraz.